Kawiarka – definicja i zasada działania | JAVA Coffee

Jakie są rodzaje kawiarek?

Kawiarka została wynaleziona w 1933 roku, jak nietrudno się domyślić, przez Włocha - Alfonso Bialetti. Pierwszy zaparzacz tego typu wykonany był z aluminium i do dzisiaj wiele kawiarek dostępnych na rynku to również modele aluminiowe. Kiedy jednak do naszych kuchni wkroczyły płyty indukcyjne, pojawiła się również potrzeba stworzenia sprzętu do parzenia kawy z materiałów o właściwościach ferromagnetycznych, czyli na przykład ze stali.

Kawiarki różnią się przede wszystkim materiałem i przystosowaniem do różnych typów kuchenek. Tradycyjne modele są aluminiowe – lekkie i dobrze przewodzące ciepło, ale niekompatybilne z płytami indukcyjnymi (chyba że użyjemy specjalnego adaptera). Produkuje się też kawiarki ze stali nierdzewnej – są trwałe i odporne na uszkodzenia mechaniczne, a stalowe dno magnetyczne pozwala stosować je na kuchenkach indukcyjnych. Przykładem jest Bialetti Moka Induction – ma stalowy kociołek do indukcji i aluminiową górę, co łączy najlepsze cechy obu materiałów. Dzięki temu kawiarka działa na wszystkich typach palników, w tym na indukcji.

Na rynku dostępne są również kawiarki elektryczne – samodzielne czajniki na prąd z wbudowaną podstawą grzejną. Działają na tej samej zasadzie (parzenia pod ciśnieniem), ale mają dodatkowe funkcje, np. automatyczne wyłączanie po zaparzeniu. Bez względu na typ, większość kawiarki wymaga jedynie zmielonej kawy i wody, bez filtrów papierowych czy kapsułek.

Jak parzyć kawę w kawiarce?

Przygotowanie kawy w kawiarce krok po kroku.

1. Nalej wrzątek pod zaworek. Napełnij dolny zbiornik przefiltrowaną, zagotowanąwodą tuż pod zawór bezpieczeństwa.
2. Przygotuj kawę. Wsyp średnio zmieloną kawę (konsystencja przypominająca piasek) do sitka filtracyjnego. Kawy powinno być tyle, aby sitko było wypełnione do brzegów, ale nie ubijaj jej – luźne ułożenie gwarantuje równomierny przepływ wody. Zastanawiasz się jaką kawę wybrać? Sprawdź ranking najlepszych kaw do kawiarki, przygotowany przez naszego eksperta!
3. Przygotuj kawiarkę. Połącz wszystkie części kawiarki (sitko z kawą w środku, dolny i górny zbiornik). Upewnij się, że gwinty są dobrze skręcone i uszczelka jest na swoim miejscu. Pamiętając, że dolna część kawiarki jest nagrzana przez wodę, chwyć ją przez szmatkę podczas skręcania.
4. Parzenie. Postaw kawiarkę na kuchence, otwórz wieczko (pamiętaj o poprawnym zmieleniu kawy – to zagwarantuje równomierny, spokojny strumień i niezachlapanie kuchni) i podgrzewaj na średnim ogniu. Początkowo para stopniowo wypycha wodę w górę przez kawę. Jeśli poprawnie zmielisz kawę powinieneś móc wyłączyć palnik w momencie, w którym zobaczysz strumień kawy – wówczas parzenie będzie przebiegało równomiernie, a Ty będziesz miał czas, żeby przerwać proces parzenia we właściwym momencie, co będzie odpowiednikiem wyłączenia guzika na ekspresie (nie chcemy, żeby cała woda z dolnego zbiornika przedostała się do góry, bo to skutkuje przeparzeniem i rozwodnieniem naparu). W tym celu schłodź kawiarkę przez 2-3s pod bieżącą wodą lub zanóż we wcześniej przygotowane wodzie w miseczce.
5. Serwowanie. Zanim wlejesz kawę, zamieszaj delikatnie powstałą warstwę zaparzonej kawy w górnym zbiorniku, aby wyrównać smak. Następnie rozlej esencjonalną kawę do filiżanek. Kawiarka przygotowuje mocny napar, więc najlepiej sprawdzi się do małych, mocnych porcji espresso lub do kaw mlecznych (np. cappuccino).

Jaką kawę wybrać do kawiarki?

Poziom wypalenia: do kawiarki najlepiej używać kaw średnio lub ciemno palonych. Średni stopień palenia zachowa złożone nuty smakowe (owocowe, kwiatowe) i umiarkowaną kwasowość, co daje łagodniejszy, a jednocześnie pełny aromat. Kawy ciemno palone dadzą wyraźne nuty czekolady i orzechów oraz niższą kwasowość – to dobre rozwiązanie przy wysokiej temperaturze i ciśnieniu parzenia kawiarki, które mogą uwypuklać ostrzejsze smaki.

Grubość mielenia: drobno zmielone ziarno może doprowadzić do nadmiernej ekstrakcji (gorzkiego, cierpkiego smaku), zbyt grube – do niedoparzonego, rozwodnionego naparu. Optymalnie sprawdzi się średnio zmielona kawa (tekstura gruboziarnistego piasku), która zapewnia równomierny przepływ wody przez kawę i odpowiedni balans ekstrakcji. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat grubości mielenia kawy do różnych metod parzenia, koniecznie przeczytaj nasz poradnik.

Woda: stosuj świeżą, miękką wodę o temperaturze ok. 90–95 °C. Twarda woda może pogorszyć smak naparu (metaliczny posmak) i powodować osadzanie się kamienia w kawiarce, dlatego warto filtrować lub odkamieniać sprzęt.

Poziom mielonej kawy: kawiarki najlepiej działają z kawą o specjalnym przeznaczeniu (zwykle oznaczane są jako „kawa do kawiarki”) – są odpowiednio zmielone i wypalone. W palarni JAVA Coffee Roesters polecamy specjalistyczne mieszanki 100% Arabiki z Ameryki Południowej (np. Brazylia, Kolumbia), które mają pełny, orzechowo-czekoladowy profil i niską kwasowość – idealne do mocnego naparu z kawiarki.

Dlaczego Arabica jakości speciality jest najlepsza do kawiarki?

Kawa jakości speciality to zaledwie niewielki odsetek wszystkich ziaren dostępnych na rynku. Taką kawę pozyskuje się z różnych zakątków świata, m.in.: z Hondurasu, Brazylii, Papui-Nowej Gwinei, Tanzanii czy Gwatemali. Istotniejsze jest jednak to, że ziarna sprowadzane są z niewielkich, sprawdzonych plantacji, gdzie uprawa odbywa się w sposób tradycyjny i zrównoważony. Ręczne zbiory gwarantują, że dalszej obróbce poddane zostaną jedynie dojrzałe owoce, a duża wysokość położenia upraw sugeruje, że są to ziarna najwyższej jakości.

Zanim ziarna zostaną wypalone w piecu przechodzą proces selekcji, który pozwala wytypować tylko te idealne – bez żadnych defektów. Następnie kawa jest badana pod czujnym okiem kawowych ekspertów i dopiero po uzyskaniu oceny co najmniej 80 /100 może nosić dumne miano kawy speciality. W naszej palarni znajdziesz kawy do kafetierki o różnych profilach sensorycznych, z wyczuwalnymi słodkimi nutami owoców, orzechów i czekolady. To właśnie złożony, niezwykle bogaty smak 100% Arabiki jakości speciality pozwala zaparzyć kawę, w której wyczujesz smak truskawki, rabarbaru, suszonej śliwki, moreli, owoców leśnych, marcepanu czy deserowej czekolady.

Konserwacja kawiarki

Odpowiednia pielęgnacja sprzętu zapewnia trwałość urządzenia i lepszy smak kawy. Po każdym użyciu kawiarkę rozkręć i opłucz wszystkie elementy pod ciepłą wodą – bez detergentu. Nie używaj zmywarki ani silnych środków czyszczących (detergenty mogą uszkodzić aluminiowe powierzchnie i pogorszyć smak kawy). Po umyciu pozostaw elementy do całkowitego wyschnięcia rozkręcone, aby uniknąć wilgoci i pleśni. Szczególną uwagę poświęć uszczeleczce i sitku – regularnie sprawdzaj stan gumowej uszczelki (wymieniaj co kilka miesięcy lub gdy się stwardnieje) oraz oczyszczaj sitko z resztek kawy.

W przypadku regularnego używania woda może zostawiać kamienny osad. Co kilka tygodni warto odkamienić dolny zbiornik, stosując naturalne środki (np. ocet lub specjalne preparaty do ekspresów). Dzięki temu zapobiegniesz osadzaniu się kamienia i zachowasz pełnię aromatu kawy.

Najczęściej zadawane pytania o kawę do kawiarki (FAQ)

Czy kawiarka działa na płycie indukcyjnej?

Zwykła aluminiowa kawiarka nie zadziała na indukcji – potrzebny jest dodatkowy adapter lub model specjalnie przystosowany. Producenci oferują kawiarki „na indukcję” ze stalowym dnem. Np. Bialetti Moka Induction posiada stalowy kociołek, dzięki czemu działa na kuchenkach gazowych, elektrycznych i indukcyjnych. Warto zwrócić uwagę na oznaczenia produktu („induction”) lub zasięgnąć informacji o materiale spodu przed zakupem.

Czym kawiarka różni się od French Pressa?

French Press to metoda przelewowa z tłokiem i sitkiem – parzy się kawę przez zalanie gorącą wodą i mechaniczne odfiltrowanie fusów. Kawa z francuskiej praski jest zwykle łagodniejsza, o pełnym body i zawartości drobinek w naparze. Kawiarka działa przez ciśnienie pary – efektem jest znacznie mocniejszy, skoncentrowany napar z klarowną pianką (bez fusów). Innymi słowy, french press to szybka i wygodna metoda na łagodną kawę z większą ilością osadu, podczas gdy kawiarka daje intensywną esencję kawy, bardziej przypominającą włoskie espresso.

Jaką kawę wybrać do kawiarki?

Najlepsze rezultaty osiągniesz z kawami specjalnie przeznaczonymi do kawiarki – zmielonymi średnio i wypalonymi średnio/ciemno (np. mieszanki arabiki z Brazylii lub Kolumbii). Pamiętaj, że świeżość ziaren jest kluczowa – używaj kaw świeżo palonych i zmielonych tuż przed parzeniem.

Jak dbać o kawiarkę po użyciu?

Po zaparzeniu odłącz sprzęt od źródła ciepła, pozwól ostygnąć, a następnie rozkręć go i opróżnij z resztek wody i fusów. Przepłucz sitko i ściany czystą wodą, unikając detergentów. Uszczelkę warto regularnie wymieniać na nową. Pamiętaj, aby po myciu pozostawić kawiarkę otwartą do wyschnięcia. Regularne odkamienianie (szczególnie przy twardej wodzie) przedłuży żywotność urządzenia i nie wpłynie negatywnie na smak kawy.

Źródła

1. Specialty Coffee Association (SCA) – Coffee Brewing Handbook, tabelaryczne standardy ekstrakcji (18–22% yield) i zawartości rozpuszczalnych (TDS 1,15–1,45%).
2. ISO 3509:2005 Coffee – Vocabulary – normy definiujące pojęcia kawowe.